logo

Kochanowski

Jul 22, 2008 by Anna

Jan Kochanowski urodził się w 1530, a zmarł w 1584 roku. Jest najbardziej znanym polskim poetą epoki renesansu. Bywa nazywany „ojcem poezji polskiej”, co jest dużym uproszczeniem, ponieważ polska poezja istniała już w czasach średniowiecza. Na pewno jednak był świetnym twórcą, jednym z najlepszych polskich poetów.

Jan Kochanowski znany jest chyba najbardziej ze swoich Trenów, Pieśni i Fraszek.

Treny Kochanowskiego to utwory opłakujące jego córeczkę, Urszulę, która zmarła jako dziecko.

Pieśni to tom utworów nawiązujących do Carmina Horacego.

Fraszki to zbiór krótkich wierszowanych utworów, zwykle żartobliwych i ironicznych o celnej puencie. Kochanowski pisał też jednak fraszki na poważne, filozoficzne tematy takie jak śmierć czy sens ludzkiego życia.

Jedną z bardziej znanych fraszek Kochanowskiego jest fraszka: Na zdrowie, której pierwszy fragment zna chyba każdy:

Szlachetne zdrowie,

Nikt się nie dowie,

Jako smakujesz,

Aż się zepsujesz.

 

Chopin

Jul 16, 2008 by Anna

Fryderyk Franciszek Chopin jest jednym z najbardziej znanych Polaków na świecie. Urodził się w 1810 roku w Żelazowej Woli, a zmarł w 1849 roku w Paryżu. Był synem spolonializowanego Francuza i zwykle posługiwał się francuską wersją nazwiska „Chopin”, jednak czasami używał też polskiego zapisu tego nazwiska „Szopen” i w Polsce nadal czasami używa się tej potocznej formy nazwiska.

Jego przyjaciółka George Sand mówiła o Chopinie, że był jeszcze bardziej polski niż sama Polska. Chopin przyjaźnił się z wielkimi polskimi poetami okresu, między innymi z Norwidem. Niezwykle przeżywał też wydarzenia polityczne w Polsce, które były wtedy dość smutne. Bardzo przeżył tragedię Powstania Listopadowego i uważa się czasem, że to po tym wydarzeniu jego utwory stały się bardziej dramatyczne i emocjonalne.

Nazywany bywa „poetą fortepianu”, ale wydaje się, że nie zdawał sobie sprawy ze swojej wielkości. Gdy gazety pisały o nim, że jest polskim Mozartem, podobno uważał, że to nonsens.

 

Rej

Jul 5, 2008 by Anna

Mikołaj Rej – urodził się w 1505, a zmarł w 1569 roku. Tradycyjnie (choć niezgodnie z prawdą) jest uznawany za ojca literatury polskiej i za pierwszego twórcę w tym języku. Najbardziej znany cytat z jego twórczości brzmi:

Polacy nie gęsi, iż swój język mają.

Cytat ten według tradycji ma świadczyć o tym, że Rej chciał pisać po polsku i pokazać, że jest to język literacki. Tak naprawdę jednak język polski był już wcześniej wykorzystywany jako język literacki, a pierwsza książka wydrukowana w języku polskim nie była autorstwa Reja, tylko Biernata z Lublina. Był to modlitewnik pod tytułem Raj duszny wydrukowany w 1513 roku w Krakowie.

Rej był twórcą renesansowym, głosił potrzebę edukacji połączonej z życiem w zgodzie z naturą. Jego teksty pełne są błędów i wulgarnych słów, ale nie wiadomo, czy rzeczywiście był tak nieuczony, czy też udawał, starając się stylizować na człowieka prostego.

 

Pan Tadeusz

Jun 27, 2008 by Anna

„Pan Tadeusz” jest jedną z najbardziej znanych w Polsce książek. Ta epopeja narodowa została napisana przez Adama Mickiewicza w XIX wieku w Paryżu. Opowiada o wydarzeniach we dworku szlacheckim tuż przed wkroczeniem do Rosji wojsk Napoleona. Odmalowuje polską wieś, dawne zwyczaje szlachty, ich problemy i perypetie. Nie brakuje tu wątków romansowych, opisów bitew i humoru. Choć wiele napisano w Polsce o „Panu Tadeuszu” wydaje się, że przede wszystkim jest to nostalgiczna podróż w świat dzieciństwa oraz wyraz tęsknoty za ojczyzną. Warto pamiętać, że Polska nie istniała wtedy na mapie politycznej świata, a Mickiewicz przebywał na emigracji. Chyba każdy Polak zna pierwsze wersy tego poematu:

Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie; Ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, Kto cię stracił. Dziś piękność twą w całej ozdobie Widzę i opisuję, bo tęsknię po tobie.

 

Spacer po Gdańsku

Jun 4, 2008 by Anna

Trójmiasto jest duże i można w nim spędzić całe miesiące tylko zwiedzając. Ale jeśli ma się zaledwie kilka godzin, miło jest przejść się po starym mieście. Na przykład zacząć spacer przy Bramie Wyżynnej, która kiedyś prowadziła do miasta (trudno w to dziś uwierzyć, bo teraz to sam środek centrum Gdańska). Zaraz za Bramą jest Katownia, straszne miejsce, w którym torturowano i skazano wielu ludzi. Potem można przejść przez Złotą Bramę na ulicę Długą, czyli główną ulicę gdańskiego starego miasta. Tuż za Bramą, na prawo jest dom Uphagena, który jest na prawdę piękny w środku. Ulica Długa doprowadzi nas aż do fontanny zwanej Neptunem. Tuż obok Neptuna jest Dwór Artusa, gdzie też warto zajrzeć. Kiedy stoi się przed Dworem Artusa, można zobaczyć aż trzy Neptuny na raz, jeśli dobrze się rozglądać. Potem można iść dalej Długą, przejść przez Zieloną Bramę i już jesteśmy nad Motławą. Tu skręcamy w lewo i widzimy najbardziej charakterystyczny widok Gdańska – gdański Żuraw. Idziemy wzdłuż Motławy i szybko skręcamy w lewo w Bramę Mariacką, za którą jest jedna z najpiękniejszych uliczek w Gdańsku – ulica Mariacka. Uliczka ta (najpiękniejsza wieczorem, kiedy oświetlają ją latarnie) doprowadzi nas do Bazyliki Mariackiej, którą warto zwiedzić w środku. Jeśli stojąc przed Bazyliką od strony ulicy Mariackiej, skręcimy lekko w prawo znajdziemy się na jednaj z najmniejszych uliczek w Gdańsku. Tu na prawo nad drzwiami do plebani zobaczymy dziwną płaskorzeźbę trzech świńskich głów.

Po tak intensywnym spacerze dobrze jest napić się czegoś w jednej z kawiarni. Na przykład w Pikawie na ulicy Piwnej, albo w Czekoladowni tuż obok. Gdy już odpoczniemy i pójdziemy dalej ulicą Piwną, znajdziemy się przed Wielką Zbrojownią.

 

Witkacy

May 15, 2008 by Anna

As after the text about Zakopane we were asked who Witkacy was, here it is:

Witkacy to pseudonim Stanisława Ignacego Witkiewicza – polskiego malarza, fotografa, pisarza, dramaturga i filozofa. Witkacy urodził się w 1885 roku w Warszawie. Jego ojciec był malarzem i pisarzem i to on zajmował się edukacją syna.

Witkacy był tak wszechstronny, że trudno w skrócie opisać, czym się zajmował. Jego teorie dotyczące sztuki, a w szczególności teatru, wpłynęły na teatr Tadeusza Kantora. Jego malarstwo jest nadal fascynujące i przerażające. Jego sztuki, na przykład Szewcy, są wciąż aż zbyt aktualne.

Jedną z jego obsesji był ślepy tłum i to, jak łatwo nim manipulować. Był świadkiem rewolucji październikowej w Rosji i z przerażeniem obserwował narodziny nazizmu w Niemczech.18 września 1939 roku, po inwazji armii sowieckiej Witkacy popełnił samobójstwo. Jego przyjaciółkę, która także próbowała się wtedy zabić, udało się uratować. Scena samobójstwa Witkacego pojawia się w książce Stefana Chwina Hanemann.

 

Bardzo krótka historia Polski (ciąg dalszy)

May 7, 2008 by Anna

Prawdę powiedziawszy, już przed Konstytucją Trzeciego Maja nie było najlepiej. W 1772 roku nastąpił pierwszy rozbiór Polski – Rosja, Prusy i Austria zabrały Polsce część ziem, a Polska była bardzo słaba i nie mogła się bronić. W 1793 roku nastąpił II rozbiór Polski, w którym brały udział Prusy i Rosja. W 1794 roku miała miejsce insurekcja kościuszkowska – Polacy próbowali zaprotestować przeciw inwazji Prus i Rosji, ale ponieśli klęskę, a niecały rok później, w 1795 roku nastąpił III rozbiór Polski. Na ponad sto lat Polska zniknęła z mapy świata.

W tym czasie przez osiem lat istniało Księstwo Warszawskie stworzone przez Napoleona, ale poza tym okresem Polska nie istniała jako państwo. Polacy próbowali zmienić tę sytuację dwoma powstaniami: w 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe, a w 1863 – Powstanie Styczniowe. Żadne z nich nie przyniosło jednak wolności. Dopiero w 1918 roku powstała II Rzeczpospolita, w której urzędowym językiem był język polski, a walutą złoty polski. Od 1939 roku Polska okupowana była przez III Rzeszę i Związek Radziecki, a po wojnie powstała Polska Rzeczpospolita Ludowa, czyli tak zwany PRL.

III Rzeczpospolita to nieformalna nazwa Polski po 1989 roku, to jest po dacie wyznaczającej koniec komunizmu w Polsce.

To listen to it download our podcast

 

Bardzo krótka historia Polski

May 2, 2008 by Anna

Bardzo krótka historia Polski

Historia Polski – jak historia każdego miejsca na ziemi – jest długa i skomplikowana. Są jednak pewne daty i wydarzenia, o których dobrze jest wiedzieć, choćby dlatego, że zna je każdy Polak.

Pierwszą ważną datą w naszej historii jest „chrzest Polski”. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest i po tym wydarzeniu na ziemiach polskich nastąpiła stopniowa chrystianizacja.

Pierwszym królem, tj. koronowanym władcą Polski, był syn Mieszka I – Bolesław Chrobry. Ze skomplikowanej historii, która następuje po koronacji Bolesława Chrobrego, przeciętny Polak pamięta tylko jedną datę – 1410. W tym roku miała miejsce jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy – bitwa pod Grunwaldem między zakonem Krzyżaków a połączonymi siłami polskimi, litewsko-ruskimi i ich sojusznikami. Co najważniejsze (dla Polaków), wygrały wojska pod dowództwem króla polskiego – Władysława II Jagiełły.

Potem historia jeszcze bardziej się komplikuje, więc żeby skoncentrować się na wydarzeniach pozytywnych, warto wspomnieć datę 3 maja 1791, kiedy to uchwalono w Polsce Konstytucję. Była to pierwsza konstytucja w Europie i druga na świecie. Potem było już tylko gorzej…

(ciąg dalszy nastąpi)

To listen to it download our podcast

 

Zakopane

Apr 24, 2008 by Anna

Zakopane to miasto w Tatrach, na południu Polski. Jest niewielkie, ale niezwykle popularne wśród Polaków. Czasami bywa nazywane zimową stolicą Polski. Jeżeli ktoś lubi jeździć na nartach, zna Zakopane jak własną kieszeń. Zimą ci, którzy mieszkają blisko, na przykład w Krakowie, jadą do Zakopanego w każdy weekend. Jednak także wiosną, latem i jesienią Zakopane ma swój urok. Przede wszystkim spacery po górach są naprawdę wspaniałe, a widoki piękne. Ale i samo miasteczko jest śliczne i ma bardzo charakterystyczną, góralską architekturę. Amatorzy zakupów mogą zawsze pójść na Krupówki, czyli najbardziej znaną ulicę Zakopanego, a ci, którzy lubią dobre jedzenie, na pewno znajdą tam odpowiednią dla siebie restaurację. Bez względu jednak na to, do jakiej restauracji się pójdzie, nie można nie zjeść w Zakopanem oscypków, czyli twardego wędzonego sera z mleka owczego, i nie napić się grzanego piwa z przyprawami.

Pod koniec XIX wieku Zakopane było modnym miejscem dla artystów. Nadal czuje się tu artystyczną atmosferę i można pójść do teatru założonego z inicjatywy Witkacego.

 

Spacer po Krakowie

Apr 17, 2008 by Anna

Kiedy jest ładna pogoda, a nawet kiedy jest zupełnie brzydko, a całe miasto skrywa mgła, miło jest pójść na spacer po uliczkach Krakowa. W taki dzień można na przykład skręcić z Rynku w ulicę Bracką („na Brackiej pada deszcz” – śpiewał Turnau). Z Brackiej można skręcić w prawo w ulicę Gołębią, gdzie jest kilka budynków Uniwersytetu Jagiellońskiego: po lewej polonistyka, po prawej brama do Kolegium Języków Obcych. Jeśli wejdziemy w tę bramę, znajdziemy się w małym ogródku, z którego można wejść do holu Kolegium, a przez hol przejść na ulicę Świętej Anny. To takie sekretne przejście studentów. Na ulicy Świętej Anny jest ładny kościół po prawej stronie, ale jeśli skręcimy w lewo w ulicę Jagiellońską, po prawej stronie będzie Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. Na podwórku Collegium Maius jest zegar, który o 9:00, 11:00, 13:00, 15:00 i 17:00 wygrywa utwór Jana z Lublina z XVI wieku oraz pieśń akademicką Gaudeamus Igitur. Wtedy też z zegara wychodzi sześć figurek.

Ulicą Jagiellońską możemy pójść prosto aż do Plant, na plantach skręcić w prawo i iść wśród drzew aż do ulicy Świętego Tomasza. Tu znów skręcamy w prawo. Na tej ulicy, zaraz za rogiem z ulicą Świętego Jana, tuż przy kościele jest Zaułek Niewiernego Tomasza, gdzie są: bar, kawiarnia i restauracja. Jeśli jest ładna pogoda, możemy zamówić lody waniliowe z malinami, ale jeśli pada deszcz, możemy skryć się w Loch Kamelocie i wypić pyszną herbatę w towarzystwie drewnianych aniołów.

(Zobacz to na mapie )

 

Czy jest jeden język polski?

Apr 1, 2008 by Anna

Kiedy uczymy się języka obcego, dobrze jest wiedzieć, jakie są jego odmiany. Na przykład język angielski ma bardzo wiele odmian – inny jest angielski amerykański, inny – brytyjski, inny – australijski itp., a w samej Wielkiej Brytanii jest wiele dialektów, akcentów i różnych języków.

Z językiem polskim jest dużo łatwiej. Istnieją różne odmiany polskiego, ale nie tak wiele jak angielskiego. Dlatego, kiedy uczysz się polskiego, możesz być spokojny, że uczysz się języka, który zrozumie każdy Polak. Jednak nawet w Polsce są pewne komplikacje.

Na północy Polski, na Pomorzu mieszkają Kaszubi. Ich język jest bardzo interesujący. Niektórzy językoznawcy uważają go za dialekt języka polskiego, ale są tacy naukowcy, którzy twierdzą, że jest to inny, osobny język.

Na południowym-zachodzie Polski, na Śląsku mówi się po śląsku. Jest to bardzo charakterystyczny język. Wiele słów przypomina bardzo niemiecki.

Na południu Polski, w górach można usłyszeć ciekawe gwary góralskie.

Jest też wiele ciekawych słów, które znaczą to samo w różnych częściach Polski. Na przykład: w Poznaniu „pyry” to to samo co „kartofle” i „ziemniaki” (potatoes). W różnych częściach Polski mówi się „kapcie”, „ciapy” lub „pantofle” (slippers). W Krakowie wychodzi się „na pole” zamiast „na dwór” (outdoor).

 

Mikołajki

Mar 28, 2008 by Anna

Mikołajki to małe miasto na Mazurach, które nazywane jest czasami polską stolicą żeglarstwa. Spotykają się tu żeglarze i turyści z całych Mazur, śpiewają szanty, piją piwo i całymi dniami nic nie robią. Kiedy świeci słońce, wszyscy są szczęśliwi, bo mogą wypłynąć na jezioro i dalej żeglować. Jednak kiedy pada deszcz, w Mikołajkach jest smutno i ponuro, a ludzie są mokrzy i źli, że nie mogą żeglować. Nazwa „Mikołajki” pochodzi od patrona kościoła świętego Mikołaja, który według legend był opiekunem żeglarzy. Miasteczko należało kiedyś do Krzyżaków, a miejscowością turystyczną stało się dopiero w XIX wieku. Teraz jest chyba najbardziej znanym miejscem na Mazurach, czyli Krainie Tysiąca Jezior. Mazury to kraina historyczno-etnograficzna w Polsce północno-wschodniej, gdzie liczne jeziora połączone kanałami i rzekami sprawiają, że można żeglować przez kilka dni i cieszyć się wodą i słońcem (lub deszczem).

Check in your dictionary!

Co to znaczy?

  • miejsce
  • miasto
  • miasteczko
  • miejscowość
  •  

    Wielkanoc

    Feb 10, 2008 by Anna

    Wielkanoc w Polsce związana jest z kilkoma interesującymi tradycjami.

    Tydzień wcześniej, w Niedzielę Palmową katolicy idą do kościoła poświęcić palmy, które nie są w ogóle podobne do prawdziwych palm, a zrobione są z suszonych kwiatów.

    W Wielki Piątek jest post i niektórzy katolicy nic wtedy nie jedzą lub jedzą tylko chleb i piją tylko wodę.

    W Wielką Sobotę dzieci idą do kościoła z małymi koszykami, które nazywamy święconką. W koszyku są zwykle jajka, chleb, sól i wiele innych rzeczy.

    Pisanki to kolorowe jajka, które przygotowujemy na Wielkanoc. Pisanki to prawdziwe jajka, a nie jajka z czekolady!

    W Niedzielę Wielkanocną jemy razem z całą rodziną duże, uroczyste śniadanie wielkanocne. Śmigus-dyngus albo Lany Poniedziałek to poniedziałek po Niedzieli Wielkanocnej, kiedy polewamy się wodą. Najlepiej tak, żeby samemu być suchym, a oblać wodą innych. Oczywiście wszyscy są mokrzy, a potem często przeziębieni.

    Interesujące słowa (feed your Teach2000)

  • Wielkanoc = Easter
  • Niedziela Palmowa = Palm Sunday
  • Wielki Piątek = Good Friday
  • post = fast, fasting
  • Wielka Sobota = Holy Saturday, Easter Eve
  • koszyk = basket
  • święconka = blessed food eaten for Easter Sunday breakfast
  • pisanka = painted Easter egg
  • Niedziela Wielkanocna = Easter Sunday
  • Śmigus-dyngus; Lany Poniedziałek = Easter Monday custom of dousing others with water polewać; polać; oblewać; oblać = to pour
  •  

    Toruń

    Feb 28, 2008 by Łukasz

    Toruń leży w północnej Polsce, nad Wisłą. Jest jednym z najstarszych miast polskich. W 1230 roku Krzyżacy założyli tu pierwszy gród, ale ludzie mieszkali na tym terenie dużo wcześniej. Przez Toruń prowadził „szlak bursztynowy”, czyli droga, którą Rzymianie podróżowali po bursztyn już w I wieku naszej ery.

    19 lutego 1473 roku przy ulicy Świętej Anny w Toruniu urodził się słynny astronom – Mikołaj Kopernik. Teraz jest tu muzeum Kopernika. W Toruniu jest także Uniwersytet Mikołaja Kopernika. W Polsce Toruń słynny jest ze swoich pierników, czyli brązowych ciastek z miodem i przyprawami korzennymi. Pierniki są nie tylko smaczne, ale mają też piękne kształty – można tu kupić piernikowe damy, piernikowe domy i piernikowe karety.

    Interesujące słowa:

  • Krzyżacy = the Order of Teutonic Knights
  • bursztyn = amber
  • szlak = way, route, road
  • piernik = gingerbread
  • miód = honey
  • przyprawy korzenne = spices
  • dama = lady
  • kareta = carriage
  • kształt = shape
  •  

    Kazimierz Dolny

    Feb 22, 2008 by Łukasz

    Kazimierz Dolny nad Wisłą jest małym miastem na południowym wschodzie Polski. Według legendy miasto zbudował król Kazimierz Wielki (1310–1370). Nie wiemy, czy to prawda. Miasto mogło być tak naprawdę nazwane „Kazimierz” na cześć króla Kazimierza Sprawiedliwego (1138–1194). Ponieważ w Polsce jest wiele miast o nazwie Kazimierz (na przykład: słynny Kazimierz w Krakowie), zwykle mówi się „Kazimierz Dolny”, żeby uniknąć pomyłki.

    Kazimierz Dolny jest bardzo małym miastem – ma 3 514 mieszkańców, ale jest znany jako wspaniałe miejsce na wakacje oraz jako ulubione miejsce artystów. W Kazimierzu mieszka wielu aktorów, malarzy i pisarzy. Przez wiele lat w Kazimierzu miały miejsce festiwale filmowe – przez kilka dni można było obejrzeć kilka filmów dziennie w wielkich namiotach nad Wisłą.

    Architektura Kazimierza jest bardzo charakterystyczna dla wschodniej Polski. Jest tu sławny rynek, zamek na wzgórzu i fara, czyli kościół. Jest też kilka starych spichlerzy, gdzie teraz są restauracje i hotele. Spacer po Kazimierzu i okolicach jest bardzo malowniczy dzięki pięknym wąwozom i wzgórzom, z których można zobaczyć Wisłę. Po spacerze można napić się kawy na Rynku i zjeść kazimierskiego koguta z piekarni Szarzyńskiego.

     

    Sopot

    Feb 15, 2008 by Anna

    Reading is one of the best ways to learn new vocabulary and revise what you already know. Here is a short text about Sopot and an exercise so that you can work on your vocabulary. Read the text and then try to match words on the left with definitions on the right.

    Sopot

    Sopot jest miastem, które znajduje się na północy Polski, nad Morzem Bałtyckim. Na północ od Sopotu znajduje się Gdynia, a na południe – Gdańsk. Mieszka tu 40 666 osób.

    W Polsce Sopot znany jest ze swoich kurortów i plaż. Jest tu także najdłuższe molo z drewna w całej Europie. Architektura Sopotu jest bardzo charakterystyczna i znajduje się tu dużo starych budynków. W czasie wojny Sopot nie był bombardowany, zniszczono tylko 10% domów w całym mieście. To bardzo mało. W innych polskich miastach straty były dużo większe. Stare domy tworzą w Sopocie bardzo specyficzną atmosferę.

    W Sopocie znajduje się także Opera Leśna. Jest to bardzo ciekawe miejsce: opera w środku lasu. Co roku są tu koncerty z serii Sopot Festival.

    Pierwszy gród stał tu już w VIII wieku. Potem Sopot należał raz do Polski, raz do Prus. Niemiecka nazwa Sopotu to Zoppot. Już w XVI wieku zbudowano tu pierwsze kurorty. W latach 1919-1939 Sopot znajdował się w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

    Proszę znaleźć definicje słów:

    kurort Piaszczysty teren nad brzegiem morza.
    plaża Miejsce, gdzie można odpoczywać i leczyć się.
    molo Materiał zrobiony z drzewa.
    drewno Robić.
    budynek Stare miasto.
    zniszczyć Być czyimś (na przykład jej, jego, ich).
    strata Most, który ma tylko jeden koniec.
    tworzyć Skonstruować coś, na przykład dom.
    gród Wszystko, kompletny.
    należeć Na przykład dom, szkoła, kościół.
    zbudować Zepsuć, zdekonstruować.
    cały Jeśli coś należało do kogoś, a teraz już nie.